Supreme Court Order: ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಉದ್ಯೋಗಿ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬೀದಿಗೆ ಬೀಳಬಾರದು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರ್ಕಾರವು ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಕೆಲಸ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಯಮವು ಎಷ್ಟೋ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಸರೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದೀಗ ಅನುಕಂಪದ ಹುದ್ದೆಗಳ ನೇಮಕಾತಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ತೀರ್ಪೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಸೇರಿದ ನಂತರ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆ ಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುವ ಹಕ್ಕು ನೌಕರನಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪು ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಈಗಾಗಲೇ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಿಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಪೂರ್ಣ ವಿವರ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುವಂತಿಲ್ಲ
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅವಲಂಬಿತರು ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರೆ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಅವರ ಹಕ್ಕನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರೆ, ಆ ನಂತರ ತಾನು ಹೆಚ್ಚು ಓದಿದ್ದೇನೆ ಅಥವಾ ತನಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬಡ್ತಿ ಅಥವಾ ಮರು ನೇಮಕಾತಿ ಕೋರುವಂತಿಲ್ಲ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ರಾಜೇಶ್ ಬಿಂದಾಲ್ ಮತ್ತು ಮನಮೋಹನ್ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ಈ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಮೃತ ನೌಕರನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೇ ಹೊರತು, ಉದ್ಯೋಗಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ಏನಿದು ಪ್ರಕರಣ?
ತಮಿಳುನಾಡು ಮೂಲದ ಎಂ. ಜಯಬಾಲ ಮತ್ತು ಎಸ್. ವೀರಮಣಿ ಎಂಬುವರು ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ವೀಪರ್ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವು ಸಮಯದ ನಂತರ, ತಾವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಕಿರಿಯ ಸಹಾಯಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದ ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆ ನೀಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿತ್ತು.
ಆದರೆ, ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿತ್ತು. ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ್ದ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ. ಅರ್ಜಿದಾರರು ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಪರ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಅನುಕಂಪದ ನೇಮಕಾತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.
ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಅನುಕಂಪ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ
ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮಾತೊಂದನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ, ಅನುಕಂಪ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಬಾರಿ ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರವೇ ಹೊರತು ಅದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈಗಾಗಲೇ ಕೆಲಸ ಪಡೆದವರು ಪದೇ ಪದೇ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ಅದು ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಅನುಕಂಪದ ಪ್ರಕರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನುಕಂಪದ ನೇಮಕಾತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ನೇಮಕಾತಿ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಒಂದು ಅಪವಾದವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ. ಮೃತ ನೌಕರನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಉಂಟಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಲು ಇದನ್ನೇ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಡಕ್ ಆಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಕಾನೂನಿನ ಅರಿವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನೆಪವಾಗಲ್ಲ
ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ, ನಮಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ವಾದವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಅರಿವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಪ್ಪು ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ನೆಪವಾಗಬಾರದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಿಗುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆ ಕೋಟಾದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಲಾಭ ಪಡೆದಂತೆಯೇ ಲೆಕ್ಕ. ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಹುದ್ದೆ ಕೇಳುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ, ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಗುಡ್ ನ್ಯೂಸ್: ಈಗ ಲೋವರ್ ಬರ್ತ್ ಚಿಂತೆ ಇನ್ನಿಲ್ಲ!
ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು – FAQs
- ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಪಡೆದ ನಂತರ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದೇ?
ಇಲ್ಲ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ ಒಮ್ಮೆ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅದೇ ಕೋಟಾದಡಿ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುವಂತಿಲ್ಲ. - ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಯಾರು?
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ರಾಜೇಶ್ ಬಿಂದಾಲ್ ಮತ್ತು ಮನಮೋಹನ್ ಅವರಿದ್ದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠವು ಈ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿದೆ. - ಅನುಕಂಪದ ನೇಮಕಾತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೇನು?
ಮೃತ ನೌಕರನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. - ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ್ದ ತೀರ್ಪು ಏನಾಗಿತ್ತು?
ಅರ್ಜಿದಾರರು ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವೀಪರ್ ಹುದ್ದೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಕಿರಿಯ ಸಹಾಯಕ ಹುದ್ದೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶ ನೀಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ. - ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆ ಇದ್ದರೂ ಕಡಿಮೆ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸೇರಿದರೆ ನಂತರ ಬಡ್ತಿ ಕೇಳಬಹುದೇ?
ಸಾಮಾನ್ಯ ನೇಮಕಾತಿ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ತಮಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಹಕ್ಕು ಮಂಡಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
