Employee Caste Inquiry: ಕರ್ನಾಟಕ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ನೌಕರರ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ತೀರ್ಪೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ಅಥವಾ ಕೆಲಸ ನೀಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕೈ ಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ನೌಕರರ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಆದೇಶವು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದ್ದು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅನಗತ್ಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿದೆ.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪಿನ ಸಾರಾಂಶ
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು: ಧಾರವಾಡ ಪೀಠದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಂ. ನಾಗಪ್ರಸನ್ನ ಅವರಿದ್ದ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ಈ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ನೌಕರನ ಜಾತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ಸಿಂಧುತ್ವ ಅಥವಾ ಅವರ ಜಾತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿದ ಇಲಾಖೆಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜಾತಿ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಥವಾ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಕೇವಲ ಜಿಲ್ಲಾ ಜಾತಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ.
ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧವಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಪು ಕೇವಲ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಇಲಾಖೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗಲಿದೆ. Employee Rights in Karnataka
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಾದ
ಈ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟವು ಕಾರವಾರದ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಇಲಾಖೆಯ ಠಾಣಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ರಾಜು ತಳವಾರ್ ಅವರ ಅರ್ಜಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಕರಣದ ವಿವರಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
- ರಾಜು ತಳವಾರ್ ಅವರು ಮೊದಲಿಗೆ ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ದಳಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು.
- ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು 2020ರಲ್ಲಿ ತಳವಾರ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿದವು.
- ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಬಡ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
- ಆದರೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರಾಜು ತಳವಾರ್ ಅವರ ಜಾತಿ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹಾಜರಾಗುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು.
- ಇಲಾಖೆಯ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ರಾಜು ತಳವಾರ್ ಅವರು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದರು.
ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು, ಇಲಾಖೆಯು ಜಾತಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು ತಮ್ಮ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಈ ವಾದವನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇಲಾಖೆಯ ನೋಟಿಸ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗೆ ಇದೆ?
ಕರ್ನಾಟಕ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ (ನೇಮಕಾತಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಮೀಸಲಾತಿ) ಕಾಯ್ದೆ 1990 ರ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಜಿಲ್ಲಾ ಜಾತಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿ: ಜಾತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವು ನೈಜವಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಈ ಸಮಿತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ.
- ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ: ಸಮಿತಿಯ ನಿರ್ಧಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಆಯುಕ್ತರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ.
ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ದಳವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಇಲಾಖೆಯಾಗಲಿ ತನ್ನ ನೌಕರನ ಜಾತಿ ಯಾವುದು ಎಂದು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಕೇಳುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸಂಶಯವಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಜಾತಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿವರಣೆ ಕೋರಬಹುದು. ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವುದು ಕಾನೂನಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ. Justice M Nagaprasanna Verdict
ಈ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ನೌಕರರಿಗೆ ಆಗುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಈ ತೀರ್ಪು ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಲ್ಲಿ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ಈ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಂದ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಲಿವೆ:
- ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಿ: ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಜಾತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅನಗತ್ಯ ಮಾನಸಿಕ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಈ ತೀರ್ಪು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಲಿದೆ.
- ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ: ಇಲಾಖಾ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಈ ತೀರ್ಪು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
- ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಕ್ಷಣೆ: ಮೀಸಲಾತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆದ ನೌಕರರಿಗೆ ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗಿದೆ.
- ಸಮಯ ಉಳಿತಾಯ: ಇಲಾಖೆಗಳು ನಡೆಸುವ ಸುದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಅನಗತ್ಯ ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಂದ ನೌಕರರು ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ನಾಗಪ್ರಸನ್ನ ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆಯೂ ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಜಾತಿ ಎಂಬುದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುರುತಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಇದು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ನೌಕರನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತಲೆಹಾಕಬಾರದು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ದಾಖಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು.
ಅಧಿಕೃತ ಲಿಂಕ್ಗಳು:
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ
ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು – FAQs
1 ನೌಕರನ ಜಾತಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆಯೇ?
ಇಲ್ಲ, ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಗೆ ಅಥವಾ ಇಲಾಖಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನೌಕರನ ಜಾತಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ.
2 ಜಾತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗಿದೆ?
1990ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನ್ವಯ ಕೇವಲ ಜಿಲ್ಲಾ ಜಾತಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಜಾತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ.
3 ಯಾವ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿದೆ?
ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಧಾರವಾಡ ಪೀಠವು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಂ. ನಾಗಪ್ರಸನ್ನ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
4 ಇಲಾಖೆಯು ಜಾತಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿದರೆ ನೌಕರನು ಏನು ಮಾಡಬಹುದು?
ಅಂತಹ ನೋಟಿಸ್ಗಳನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು. ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಇಲಾಖೆಯು ನಡೆಸುವ ಇಂತಹ ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
5 ತಳವಾರ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ?
ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆದೇಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತಳವಾರ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
