Bank Fraud Refund RBI: ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಮೂಲಕವೇ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವುದು, ಬಿಲ್ ಪಾವತಿಸುವುದು ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಗಳ ಹಾವಳಿಯೂ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣವನ್ನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ಆಶಾದಾಯಕ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ವಂಚನೆಯಿಂದ ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ 25,000 ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಈ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿದೆ. ಆರ್ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆರ್ಬಿಐನ ಈ ಹೊಸ ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು?
ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಒಟ್ಟು ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು 50,000 ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತದ ವಂಚನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಜನರು ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಅಲೆಯಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಬಹಳ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಣ್ಣ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆರ್ಬಿಐ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇರಿಸಿದೆ.
ಈ ಹಿಂದೆ, ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಒಟಿಪಿ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪಿನ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವಂಚಕರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಯಾವುದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈಗಿನ ಹೊಸ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಮೋಸಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಒಟಿಪಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ ಗ್ರಾಹಕರು ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ವಿನಾಯಿತಿಯಾಗಿದೆ.
ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಷರತ್ತುಗಳು
ಆರ್ಬಿಐ ಘೋಷಿಸಿರುವ ಈ ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಯು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಗ್ರಾಹಕರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು:
- ಪರಿಹಾರದ ಮಿತಿ: ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಶೇಕಡಾ 85 ರಷ್ಟು ಹಣ ಅಥವಾ ಗರಿಷ್ಠ 25,000 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ನೀವು 10,000 ರೂ. ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅದರ ಶೇಕಡಾ 85 ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ನೀವು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.
- ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾರಿ ಅವಕಾಶ: ಈ ಸೌಲಭ್ಯವು ಒಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ತನ್ನ ಇಡೀ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಯೋಜನೆಯು ದುರುಪಯೋಗವಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲಾಗಿದೆ.
- ಸಣ್ಣ ಮೌಲ್ಯದ ವಂಚನೆಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ: 50,000 ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಂಚನೆಗಳಿಗೆ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ.
- ತಕ್ಷಣದ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಕೆ: ವಂಚನೆ ನಡೆದ ತಕ್ಷಣವೇ ಗ್ರಾಹಕರು ಅದನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಂ ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು. ವಿಳಂಬವಾದರೆ ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು.
85,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬೃಹತ್ ನಿಧಿಯ ಬಳಕೆ
ಈ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲು ಆರ್ಬಿಐ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ‘ಠೇವಣಿದಾರರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ’ (ಡಿಇಎ) ನಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 85,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಣವು ವಿವಿಧ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಯಾರೂ ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡದೆ ಉಳಿದಿರುವ ಠೇವಣಿಗಳಾಗಿವೆ.
ಈ ಹಣವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ನಿಯಮವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಅಮಾಯಕ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ಈ ನಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ತುತ್ಯಾರ್ಹ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಹಣವೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗಲಿದೆ. Bank Fraud Refund RBI
ವಂಚನೆಯಾದಾಗ ನೀವು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳು
ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಯಿಂದ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಣ ಕಡಿತಗೊಂಡರೆ ಅಥವಾ ನೀವು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಿ:
- ತಕ್ಷಣವೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ: ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಸಹಾಯವಾಣಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ.
- ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಂ ದೂರು: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಂ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ 1930 ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಮೂಲಕ ದೂರು ನೀಡಿ.
- ಕಾಲಮಿತಿ: ವಂಚನೆ ನಡೆದ 72 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ನಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ದೂರನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದರೆ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.
- ಪುರಾವೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ: ವಂಚಕರಿಂದ ಬಂದ ಮೆಸೇಜ್, ಕಾಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಸ್ಕ್ರೀನ್ಶಾಟ್ಗಳನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಜಾಗೃತಿ ಅಗತ್ಯ
ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ವಹಿಸುವುದು ಖಂಡಿತಾ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವಾಗ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ:
- ಅಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಒಟಿಪಿ, ಪಿನ್ ಅಥವಾ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ.
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಬೇಡಿ.
- ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಅಥವಾ ಇಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಅನಾಮಧೇಯ ಲಿಂಕ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಬೇಡಿ.
- ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲಿ ಫೋನ್ ಪೇ, ಗೂಗಲ್ ಪೇ ಅಥವಾ ಇತರ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಆ್ಯಪ್ಗಳಿಗೆ ಕಠಿಣವಾದ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ ಅಳವಡಿಸಿ.
- ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿರಿ.
ಆರ್ಬಿಐನ ಈ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿರುವ ಆತಂಕವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಇದು ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಗ್ರಾಹಕರು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಯಾವುದೇ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಸಬಹುದು.
ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ನಿಮಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಇದನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಅಧಿಕೃತ ಲಿಂಕ್ಗಳು: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್: https://www.rbi.org.in ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಂ ಪೋರ್ಟಲ್: https://www.cybercrime.gov.in
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು – FAQs
- ಆರ್ಬಿಐ ನೀಡುವ ಗರಿಷ್ಠ ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತ ಎಷ್ಟು?
ಡಿಜಿಟಲ್ ವಂಚನೆಯಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಆರ್ಬಿಐ ತನ್ನ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಗರಿಷ್ಠ 25,000 ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗೆ ಅಥವಾ ವಂಚನೆಯಾದ ಮೊತ್ತದ ಶೇಕಡಾ 85 ರಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. - ವಂಚಕರೊಂದಿಗೆ ಒಟಿಪಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಹಣ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಹೌದು, ಈ ಹೊಸ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ವಿಶೇಷತೆಯೇ ಇದು. ಗ್ರಾಹಕರು ತಿಳಿಯದೇ ಅಥವಾ ಮೋಸಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಒಟಿಪಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸಣ್ಣ ಮೌಲ್ಯದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಂಚನೆಗಳಿಗೆ ಆರ್ಬಿಐ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. - ಈ ಪರಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಪಡೆಯಬಹುದು?
ಯೋಜನೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕನು ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಅಥವಾ ಆರ್ಬಿಐ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಮನಿಸಿ. ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿ, ಸುಕ್ಷೇಮವಾಗಿರಿ.
