RBI New Rules for Loan Recovery: ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವುದು ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾಲದ ಕಂತುಗಳನ್ನು (EMI) ಪಾವತಿಸಲು ವಿಳಂಬವಾದರೆ, ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟ್’ಗಳಿಂದ ಬರುವ ಕಿರುಕುಳ ಮಾತ್ರ ಸಹಿಸಲಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಘನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಲು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಈಗ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಹೌಸಿಂಗ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.
ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ
ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟ್’ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಾಲಗಾರರ ಸಂಬಂಧಿಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ಮರ್ಯಾದೆ ತೆಗೆಯುವುದು ಮತ್ತು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಬೆದರಿಸುವಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರದಿಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟ್’ಗಳ ದರ್ಪಕ್ಕೆ ಸಾಲಗಾರನ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಲಿಯಾದ ಪ್ರಕರಣವು ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಅಮಾನವೀಯ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆರ್’ಬಿಐ ಈಗ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರಿಸಿದೆ.
ಆರ್’ಬಿಐ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಸಮಗ್ರ ನೋಟ
ಸಾಲಗಾರರ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಈ ನಿಯಮಗಳು ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸಭ್ಯವಾಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
- ಸಮಯದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಪಾಲನೆ: ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ರಿಕವರಿ ಏಜೆಂಟ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮನಬಂದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 8 ಗಂಟೆಯಿಂದ ಸಂಜೆ 7 ಗಂಟೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕರೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಈ ಸಮಯದ ನಂತರದ ಕರೆಗಳನ್ನು ಕಿರುಕುಳ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಭ್ಯ ವರ್ತನೆ: ಏಜೆಂಟ್’ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಸಭ್ಯತೆಯ ಗಡಿ ಮೀರಬಾರದು. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಬೆದರಿಕೆ, ಅವಾಚ್ಯ ಪದಗಳ ಬಳಕೆ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಾಲಗಾರನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ.
- ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿ: ಮಾನವೀಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆರ್’ಬಿಐ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಸಾಲಗಾರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಸೂಲಾತಿಗಾಗಿ ಏಜೆಂಟ್’ಗಳು ಮನೆಗೆ ಬರುವಂತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡ ಹೇರುವಂತಿಲ್ಲ.
- ಕಡ್ಡಾಯ ಕಾಲ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್: ಏಜೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಭಾಷಣೆಯೂ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆಗಿರಬೇಕು. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್’ಗಳನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಗ್ರಾಹಕರು ಕಿರುಕುಳದ ದೂರು ನೀಡಿದಾಗ ಇವುಗಳನ್ನು ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ತಪಾಸಣೆ: ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ವಸೂಲಾತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಏಜೆಂಟ್’ಗಳು ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ (IIBF) ನಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಅವರ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮಗಳು
ಈ ಹಿಂದೆ ಏಜೆಂಟ್’ಗಳು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಾಗ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು “ಅವರು ಹೊರಗಿನ ಏಜೆನ್ಸಿಯವರು, ನಮಗೂ ಅದಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಈಗಿನ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಏಜೆಂಟ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಪ್ಪಿಗೂ ಸಾಲ ನೀಡಿದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ನೇರ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಏಜೆಂಟ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ ಸಾಲ ಅಥವಾ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾನ್’ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರು ಕಟ್ಟಿದ ಪೂರ್ಣ ಹಣವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮರುಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋರ್ಟ್’ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಏಜೆಂಟ್’ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.
ಸಾಲಗಾರರು ಕಿರುಕುಳದ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ನೀಡುವುದು ಹೇಗೆ?
ನಿಮಗೆ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟ್’ಗಳಿಂದ ಕಿರುಕುಳ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂರಬೇಕಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ದೂರು ನೀಡಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಂತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ:
- ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕುಂದುಕೊರತೆ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ದೂರು: ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಕಿರುಕುಳದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ‘ಗ್ರೀವೆನ್ಸ್ ರಿಡ್ರೆಸಲ್ ಸೆಲ್’ಗೆ ಲಿಖಿತವಾಗಿ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿ. ದೂರು ನೀಡಿದಾಗ ಅದರ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಪತ್ರ ಅಥವಾ ಇಮೇಲ್ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.
- 30 ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ: ನೀವು ನೀಡಿದ ದೂರಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ 30 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವರು ಸ್ಪಂದಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ನೀಡಿದ ಉತ್ತರ ನಿಮಗೆ ತೃಪ್ತಿ ತರದಿದ್ದರೆ ನೀವು ಮುಂದಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು.
- ಆರ್’ಬಿಐ ಒಂಬುಡ್ಸ್ಮನ್ ಮೊರೆ ಹೋಗಿ: 30 ದಿನಗಳ ನಂತರವೂ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯದಿದ್ದರೆ, ನೀವು ನೇರವಾಗಿ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಒಂಬುಡ್ಸ್ಮನ್ ಗೆ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ https://cms.rbi.org.in ಪೋರ್ಟಲ್ ಬಳಸಬಹುದು ಅಥವಾ 14448 ಸಹಾಯವಾಣಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ: ಗ್ರಾಹಕರು ತಿಳಿದಿರಬೇಕಾದ ಇತರೆ ಹಕ್ಕುಗಳು
ಸಾಲ ಪಡೆದವರು ಅಪರಾಧಿಗಳಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನೆನಪಿರಲಿ. ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುವುದು ನಿಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾದರೂ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅದನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಏಜೆಂಟ್’ಗಳು ನಿಮ್ಮ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ನುಗ್ಗುವಂತಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್’ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ನಿಮ್ಮ ಸಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿಮ್ಮ ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು 2026 ರ ಜುಲೈ 1 ರಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿವೆ. ಸಾಲಗಾರರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತರಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಇಂತಹ ಏಜೆಂಟ್’ಗಳ ದರ್ಪಕ್ಕೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು – FAQs
- ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟ್’ಗಳು ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆ ಮಾಡಬಹುದು?
ಆರ್’ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟ್’ಗಳು ಕೇವಲ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 8 ಗಂಟೆಯಿಂದ ಸಂಜೆ 7 ಗಂಟೆಯ ಒಳಗೆ ಮಾತ್ರ ಕರೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಈ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಮೊದಲು ಅವರು ನಿಮಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡುವಂತಿಲ್ಲ. - ಏಜೆಂಟ್’ಗಳು ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಿದರೆ ಯಾರಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಬೇಕು?
ಮೊದಲು ನೀವು ಸಾಲ ಪಡೆದ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣಾ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ದೂರು ನೀಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿಂದ 30 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಪಂದನೆ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಆರ್’ಬಿಐ ಒಂಬುಡ್ಸ್ಮನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅಥವಾ 14448 ಸಹಾಯವಾಣಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. - ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶುಭ ಕಾರ್ಯ ಅಥವಾ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಏಜೆಂಟ್’ಗಳು ಬರಬಹುದೇ?
ಇಲ್ಲ, ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್’ನ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಲಗಾರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಅಥವಾ ಹಬ್ಬಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಗಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವುದು ಅಥವಾ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ: https://www.rbi.org.in
ದೂರು ದಾಖಲಿಸಲು ಆರ್’ಬಿಐ ಸಿಎಂಎಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಲಿಂಕ್: https://cms.rbi.org.in
