ದತ್ತು ಪುತ್ರನಿಗೂ ಸಿಗಲಿದೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸ: ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಬಿಗ್ ಶಾಕಿಂಗ್ ತೀರ್ಪು! Adopted son government job

Adopted son government job: ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ನೇಮಕಾತಿಯ ಕುರಿತು ಒರಿಸ್ಸಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಪು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ದತ್ತು ಪುತ್ರರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ದತ್ತು ಪಡೆದ ಮಗನಿಗೂ ಕೂಡ ಜೈವಿಕ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದ ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಆಗ್ನೇಯ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು 2003 ರಲ್ಲಿ ಮಗನನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ದತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2003 ರಲ್ಲೇ ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಅಧಿಕೃತ ದತ್ತು ಪತ್ರ ಅಥವಾ ನೋಂದಣಿಯು 2010 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ನೌಕರ ಮೃತಪಟ್ಟ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ದತ್ತು ಪತ್ರ ನೋಂದಣಿಯಾಗಿತ್ತು. Adopted son government job

ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯು, ದತ್ತು ಪುತ್ರನಿಗೆ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತ್ತು. ರೈಲ್ವೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನೌಕರ ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ದತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮುಗಿದಿರಬೇಕು ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಇಲಾಖೆ ಮಂಡಿಸಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು. Adopted son government job

ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರದ ಮಹತ್ವ

ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ದೀಕ್ಷಿತ್ ಕೃಷ್ಣ ಶ್ರೀಪಾದ್ ಮತ್ತು ಸಿಬೊ ಶಂಕರ್ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರ ಪೀಠವು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಕಾನೂನಿನ ಮಾನ್ಯತೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಇದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಹಿಂದೂ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪುತ್ರರಹಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ದತ್ತು ಪದ್ಧತಿಯು ರೂಢಿಗೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದತ್ತು ಪಡೆದ ಮಗನನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದತ್ತು ಪಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಆ ಮಗುವು ಆ ಕುಟುಂಬದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ. Adopted son government job

ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು

ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ:

• ನೋಂದಣಿ ಕೇವಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯ: ದತ್ತು ಪತ್ರದ ನೋಂದಣಿಯು ಕೇವಲ ಆ ಘಟನೆಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಅದು ದತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. 2003 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರವು ನೌಕರ ಮೃತಪಡುವ ಮೊದಲೇ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ.
• ರೈಲ್ವೆ ನೀತಿಯ ಟೀಕೆ: ನೌಕರ ಮೃತಪಡುವ ಮೊದಲೇ ದತ್ತು ಪತ್ರ ನೋಂದಣಿಯಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯ ಕಠಿಣ ನಿಲುವನ್ನು ಒಪ್ಪಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ಇಂತಹ ನಿಯಮಗಳು ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ.
• ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನ ರಕ್ಷಣೆ: ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರವು ಹಿಂದೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
• ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಗಡುವು: ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ದತ್ತು ಪುತ್ರನಿಗೆ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಕೆಲಸ ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.

ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ನೇಮಕಾತಿಯ ನಿಯಮಗಳು

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ನೇಮಕಾತಿಯು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಮೃತ ನೌಕರನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಒಂದು ಮಾನವೀಯ ನೆರವು. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳು ಇಂತಹ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ:

1. ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತೀರಾ ಹದಗೆಟ್ಟಿರಬೇಕು.
2. ಮೃತ ನೌಕರನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾದವರು ಮಾತ್ರ ಈ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಹರು.
3. ಅರ್ಜಿದಾರರು ಆ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಕನಿಷ್ಠ ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
4. ದತ್ತು ಪುತ್ರ ಅಥವಾ ದತ್ತು ಪುತ್ರಿಯರಿಗೂ ಜೈವಿಕ ಮಕ್ಕಳಷ್ಟೇ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವಿರಬೇಕು.

ಈ ತೀರ್ಪು ಈಗ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ದತ್ತು ಪಡೆದ ಮಕ್ಕಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುವುದನ್ನು ಈ ತೀರ್ಪು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕಂಪದ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ರಕ್ತಸಂಬಂಧಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ದತ್ತು ಪಡೆದವರಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆ.

ಒರಿಸ್ಸಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಿಂತ ನ್ಯಾಯದ ಆಶಯವೇ ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ದತ್ತು ಪುತ್ರನಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಿದೆ. ಇದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಲಿದೆ.

FAQs

1. ದತ್ತು ಪಡೆದ ಮಗ ಅಥವಾ ಮಗಳಿಗೆ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?
   ಹೌದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ದತ್ತು ಪಡೆದ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
2. ದತ್ತು ಪತ್ರವು ಪೋಷಕರು ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ನೋಂದಣಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಕೆಲಸ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?
   ಹೌದು, ದತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪೋಷಕರು ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆದಿದ್ದರೆ, ನೋಂದಣಿ ತಡವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
3. ಈ ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯು ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನೀಡಬೇಕು?
   ಒರಿಸ್ಸಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಕೆಲಸ ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಬೇಕು.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ: ಒರಿಸ್ಸಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ: https://orissahighcourt.nic.in ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯ ನೇಮಕಾತಿ ನಿಯಮಗಳು: https://indianrailways.gov.in